Van stenen gooien tot gebiedsverboden: jeugdoverlast zet Parkstad op scherp

Jeugdoverlast staat hoog op de agenda in Parkstad, maar van een eenduidige regionale stijging is geen sprake. Daarnaast zien gemeenten de overlastgevende jeugd steeds jonger worden. Dat blijkt uit een rondgang van ZO-NWS bij de Parkstadgemeenten. 

Vooral Heerlen meldt ernstige lokale problemen, terwijl andere gemeenten spreken van een stabiel of rustiger beeld. Ook in Brunssum is sprake van ernstige overlast, maar de gemeente reageerde niet op vragen van ZO-NWS.

In Heerlen is sinds het begin van de zomervakantie sprake van een toename van overlast in Heerlerheide. Jongeren gooien er volgens de gemeente onder meer met stenen en eieren naar mensen, trekken portieren van rijdende auto's open en maken zich schuldig aan intimidatie en bedreiging. Heerlen benadrukt wel dat er gemeentebreed geen sprake is van structureel toenemende jeugdoverlast. Onlangs werd bekend dat in de wijken Heerlerheide-Passart en Vrieheide-De Stack de status Veiligheidsrisicogebied werd verlengd. 

Geen structurele stijging
Van een structurele stijging van jeugdoverlast is volgens de gemeente Heerlen en de andere ondervraagde gemeenten geen sprake. Kerkrade registreerde wel meer meldingen – van 287 in 2023 naar 345 in 2025 – maar wijst erop dat er intensiever wordt geregistreerd. Landgraaf kende met 239 meldingen een forse piek in 2025, maar zag een jaar later weer een daling. Volgens de gemeente komt de piek doordat er in die periode geen straatcoaches zijn ingezet. Uit de cijfers van Landgraaf blijkt dat je over eenzelfde periode met de inzet van straatcoaches ruim honderd overlastmeldingen kunt besparen. Beekdaelen spreekt van een redelijk stabiel beeld, Simpelveld kan door veranderde registratie geen goede meerjarige vergelijking maken en Voerendaal meldt weinig jeugdoverlast.

Wisselende samenstelling groepen
Daar waar wel sprake is van overlast zien gemeenten een vergelijkbare ontwikkeling: groepen wisselen snel van samenstelling, jongeren verplaatsen zich gemakkelijk tussen gemeenten en sociale media spelen daarbij een rol. Ook komen in Heerlen, Kerkrade en Landgraaf steeds jongere jongeren in beeld. Heerlen ziet een toename in de groep vanaf tien jaar. In Landgraaf komen regelmatig 12- en 13-jarigen in beeld. ‘Juist daarom zijn vroegsignalering en preventief optreden voor ons belangrijk’, aldus Landgraaf.

De aanpak bestaat in Parkstad uit een combinatie van jongerenwerk, vroegsignalering, hulpverlening en handhaving. Omdat de jongeren zich vaak en snel verplaatsen door heel Parkstad, werken de gemeenten samen in hun aanpak. 

Om overlast tegen te gaan zet Landgraaf al geruime tijd in op jongerenwerk en straatcoaches. Deze straatcoaches zet de gemeente sinds 2020 structureel vier avonden in de week in. Dat kost jaarlijks 133.000 euro. Voor de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit heeft Landgraaf voor vier jaar 625.000 euro beschikbaar. ‘Er is ook extra aandacht en capaciteit vanuit de boa’s en de politie. Verder hebben we tijdelijk cameratoezicht ingesteld op vier locaties waar frequent sprake was van overlast. En we zijn gestart met specialistisch jongerenwerk voor jongeren die niet zo zeer voor overlast zorgen, maar een risico hebben om in de criminaliteit te belanden’, schrijft de gemeente Landgraaf in antwoorden op vragen van ZO-NWS. Andere gemeenten noemen geen specifieke bedragen. Heerlen zegt wel te kampen met een structureel tekort aan politiecapaciteit. ‘We krijgen veel opgelost met preventie, maar waar nodig moet er ook repressief aangepakt kunnen worden’, antwoordt Heerlen.

Signalerende scholen
Gemeenten vinden dat scholen een belangrijke signalerende functie hebben en dat ouders actief betrokken moeten worden wanneer er zorgen zijn over het gedrag of de ontwikkeling van hun kind. Daarnaast wordt samengewerkt met specialistisch jongerenwerk, zorg- en hulpverleningsorganisaties en andere partners. ‘Zo kan worden bepaald wat een jongere nodig heeft: soms is dat een gesprek of activiteit, soms ondersteuning van de jongere of het gezin en soms is duidelijke normstelling of handhavend optreden noodzakelijk. Het uitgangspunt is: ondersteunen en perspectief bieden waar dat kan, begrenzen waar dat nodig is’, schrijft Kerkrade.

Volgens de gemeente is geen enkele jongere hetzelfde. ‘De oorzaak van overlastgevend gedrag kan bijvoorbeeld liggen in de thuis- en/of schoolsituatie. We kijken daarom niet alleen naar het gedrag, maar ook naar de oorzaken om herhaling te voorkomen.’ Uiteindelijk lossen sommige problemen zich vanzelf op. De ervaring van Landgraaf is dat jongeren op een positieve manier uit beeld verdwijnen als ze ouder worden. ‘Doordat ze een vriendin krijgen, een (bij)baan hebben of starten met een opleiding.’

Zorgen in Brunssum
Brunssum beantwoordde als enige gemeente geen vragen van ZO-NWS. Uit antwoorden op vragen van diverse politieke partijen tijdens raadsvergaderingen blijkt dat de burgemeester van Brunssum zich ook zorgen maakt. De problematiek speelt daar vooral in Treebeek, het Vijverpark, het Openluchttheater en het Schutterspark. Uit de raadsvergaderingen blijkt dat de gemeente de groepsaanpak deels heeft ingeruild voor een persoonsgerichte aanpak. Samen met politie, Openbaar Ministerie, zorgpartners en andere Parkstadgemeenten is een top 10 samengesteld van jongeren die structureel veel overlast veroorzaken. Er zijn inmiddels in Brunssum acht gebiedsverboden opgelegd. Daarnaast is tijdelijk een jeugdboa voor 36 uur per week ingezet en wordt de laatste hand gelegd aan een raadsvoorstel om cameratoezicht op risicolocaties in te zetten.

Tijdens de laatste raadsvergadering van de gemeente Brunssum gaf burgemeester Wilma van der Rijt toelichting op de uitbreiding van het samenscholingsverbod in de wijk Treebeek. Ondanks dat de overlast in het eerste weekend van het samenscholingsverbod verminderde is het toevoegen van enkele straten noodzakelijk om te voorkomen dat de overlast zich verplaatst naar andere wijken. Volgens burgemeester Wilma van der Rijt houdt de maatregel rechtstreeks verband met de aanpak van jeugdoverlast in buurgemeente Heerlen.

„Jongeren houden zich nu eenmaal niet aan gemeentegrenzen”, zei Van der Rijt onlangs tegen de gemeenteraad. Het gaat daarbij niet alleen om jongeren uit Heerlen die naar Treebeek komen. Ook jongeren uit Brunssum veroorzaken volgens haar overlast in andere gemeenten. De groepen bewegen zich voornamelijk tussen Brunssum, Heerlen en Landgraaf.

De burgemeester liet ook weten dat de overlast in het centrum is afgenomen.